Категория
Әңгімелері
44 жазба
Түрiк тiлi
Сәбет үкiметi тараса да, университетте баяғы партия жиналысының үрдiсi бiразға дейiн қалмай қойды. Әсiресе, еңкiштеу келген ұзын бойлы, ат жақты, қара сұр проректор Жолдыбаев қанын
Ұлы күн
Соңғы жылдары, соның iшiнде, Горбачев таққа отырғалы бермен “перестройка”, “демократия” туралы әңгiме-қауғаның түптiң түбiнде бiр орға апарып жығатынын сезгендей, Дауылбай
Қос сөз
Ағайындар, бiлетiн қос сөздерiң бар ма? Мысалы, қой-пой, ет-мет, арақ-марақ… Құдай сақтасын, ойнап айтам. Оны неге сұрап тұр дейсiздер ғой? Себебi бар. Себебi сол, кәзiр
Курортың бар болсын
Баяғыда бастықтардың кеуделерi аяқ қаптай боп, екпiнiнен жел есiп: “Курортқа барып, былай… бой жазып, демалып қайтпасам болатын емес”, — дегенiн көрiп: “Шiркiн, бiздiң де сүйтiп
Керемет ұсыныс
Адамның басына керемет ой түсейiн десе, қиын емес екен. Баяғы заманда Юнан жұртында Архимед дейтiн бiр ғалым кiсi болыпты деп естимiз. Сол бiр күнi бiр есептi шығара алмай, басы
Қамытыңа құлдық
Қымбатты қатын-қалаш…. кешiрiңiздер, әйелдер мен келiншектер, қыз-қырқындар! Ұлыстың ұлы күнi сiздерге айтар сары майдай сақтап жүрген бiр сырым бар едi. Сырым сол — мына мойыным толы қамыт. Қамыт болғанда қандай!
Көзiлдiрiктi көкмылжың
Көшенiң бұрылысында кiсi әдетте машинадан қорқады ғой. Адамның адамнан қорыққанын мен бiрiншi рет көрдiм. Қорыққанда бар ғой, зәрем зәр түбiне кеттi. Үлкен көшенiң қиылысына жете
ЦУМ-дағы сұмдық
Месқарын мен ашқарын кездеспейтiн жерде кездесе қалды. Месқарын ырқылдап тұрып, бiлемденген бұғағын көтерiп тұрып: — Әй, артынан құтырған ит қуғандай қай жаққа асығып барасың? — деп сұрады.
Аттестацияның әлегi (Әзiл әңгiме)
Аттестат деген өмiрiмде менi екi рет әлекке түсірдi. Оның бiрiншiсi баяғыда, Хрущев заманында, он бiр жылдықты бiтiрiп, аттестат алғанда болып едi. Сонда қарны қабақтай класс жетекшiм:
Анатомия оқулығы
— Бiз мұны баса алмаймыз, — дедi сопақ бас, қатқан қара сұр өңдi редактор Тiней қалың қолжазбаны Бөлегенге қайтып берiп жатып. — Неге?
«Күнделiк»
Кiсi қараптан-қарап жүріп, бiреудiң не iстеп, не қойғанын көзiнен тiзiп, «күнделiк» жаза ма? Оны мүлдем жазғың келмейдi. Бiрақ… мына жырқылдаған қалың жұрт үйтпесiңе қоймайды.
«Әңгiмем» шықпаса жарар едi
Халық «басқа пәле тілден» дейдi. Ал мен нағыз басқа пәле тiлден емес, әңгiмеден деймiн. Оның себебi бар. Күнде таңғы сағат жетiде төсегiмнен мысықша атып тұрып, жас балаша секектеп,
«Пiрiнсiп»
Осы жұртқа не көрiнгенiн түсiнсем бұйырмасын. Әгәрдә түсiне қалсам, құдай бiледi, соны маған ұғындырған кiсiнi бiр айлығымды ап, Көктөбеге апарып, ырыстыранға отырғызар едiм.
Әр нәрсенiң ақыры
Баяғыда бала кезiмде бiр шаруаны асығыс-үсiгiс iстей сап, содан тез құтылғым кеп iштей қулық ойлағанымды байқап қалған әкем: — Балам, асықпа. Әр нәстенiң ақыры болды, — дейтiн едi.
Танау
Маржанкүлдiң дариядан өте салысымен, өзiне бөлiнген тиесiлi жерге келіп, шеке тамыры тырыса қалғанын көрiп, Құлбосынның зәресi зәр төбсiне кеттi. Өзi ендi байқап қараса, шынында да,
Фарсы тiлi
— Бұ пәленi қайдан үйрене қалдым? — дедi орташа бойлы, орақ мұрынды, тездеу қимылдайтын Ибадулла бөлмеге кiрiп, кiшкене үстелдiң бiр бұрышында арқалығы көрiнiп
Сыраханада
Қара телефон шар ете қалды: — Әй, барсың ба? Қатыныңның ыстық құшағынан әлi шыға алмай жатырсың ба? — Кетшi, әй, сен де бiр! — дедi Жұмағазы өзiмен бiрге қызмет iстейтiн, үнемi жанығып
Жарық стансасы
Кiшкентай вокзалдың пойызды күтетiн залының салқын бiр скамьясында бүрісiп отырған Жолдасбек қабырғадағы өлiмсiреп жанып тұрған шамға, салақтаған тiлi сырт-сырт
Төбедегі дүсір
— Тағы да басталды, — дедi диссертациясының соңғы беттерiн жазып отырған Ыбырайым төбеге алара қарап. — Осылар-ақ… — Сосын жазу үстелiнiң үстiнде тұрған сағатына қарады.
Әуім-сәуім
— Ойпырмай, осы Адам Ата да қызық, — дедi ұзын еңкiш бойлы, ұзын бұйра шашты, сопақ бет Кәбиден есiктi ашып, орнына отырар-отыра берместен. Кабинетте отырған редакторлар үндемедiк. Бiздер оның осы әнiне әбден қанып болғанбыз.
Вирус
Медицина институты емдеу факультетiнiң үшіншi курсының шәкiртi, орташадан сәл жоғары, көзiлдiрiктi, боз беттi, арық денесiн екi жағына кезек-кезек қисаңдатып жүретiн
Хирургтың қызметі
— Ойбай-ау, сiздi табу қиын болды ғой. Звандағаныма пәленбай күн болды, үнемi сiздi жоқ дейдi, — деп, телефонда саңқылдай шыққан дауыс жылап қоя бердi.
Жазушы жолы
Ол университеттен оқудан шығарылғасын, осыдан үш жыл бұрын оқуға түсерде тапсырған документтерiн алып, қабырғасы қалың, төбесi биiк, iшi салқын сұрқай үйден сыртқа
Пірі қашқан пистолет
Көзiне қан толып кеткен, отсавкадағы кәрi полковник кобурасынан пистолетiн суырып алып…
Астананың әуресi
Көктем туа салысымен қар ылжырап ерiп, көшедегi асфальттарда ылайлы шалшық су тұрып қап, жүргенде шабарыңның балағын былғап,
Жолшыбай
Бижiгiт мазасыздана бердi. Өзiн өзi қолдан зорлап басып, қаншама сабырлы болуға тырысқан сайын, соншама дегбiрiн қашырып,
Айлы түннiң әлегi
Емтихандарды “төрт” пен “беске” тапсырып, конкурстан сүрінбей өтiп, көп қиналмай түсерiн түссе де, сессия басталғаннан-ақ Бағланның оқуға кеуiлi толмады.
Көркем жазу
Домидың жазуы әдемi болатын. Ол бiрiншi класта оқығаннан бастап-ақ әр әрiптiң сұлбасын соншалықты ыждаһатпен, асықпай,
Құбыл
Алтыншы класта әдебиет сабағы өтiп жатқан едi. Биыл қазанбас, шикiл сары, дембелше денелi Дiнәлiлердiң класына Мұсабай әдебиеттен сабақ беретiн болған.
Қолжазба
— Әйел, әйел! Қайдасың? — дедi аудандық газетте осыдан бiраз бұрын кiшкене бiр әңгiмесi жарық көрген әдебиет пәнiнiң мұғалiмi Айтуған Мәкенбаев кенеттен
Шайқап iшкен шайқылар
“Жаңа арық” деген жер совхоз орталығынан қашықта, Қазалыға сұғына берген, Сырдың желке жағында жатыр.
Қызтеке
Толаштың мектепке барғанына бiр айдай уақыт өттi. Бiр күнi бұлар мектепке кеп, iшке кiрсе, класты танымай қалды
Сәуле
Шашымды алдырып болып, орындықтан тұра бергенiмде, буынсыз, салалы саусақтар иығымнан басты.
Қойтанбай
Өңкиген ұзын бойлы, қысқа шашы көмiрдей қап-қара, пышақ жанығандай жағы бұлтылдап тұратын Қойтанбайдың өлердей жек көретiнi
Күшік
Демалыс күнi едi. Жұмыстан шаршағандықтан ба, бiлмеймiн, тұла бойым сырқырап қозғалтпай қалыпты.
Алтын таулар
Молотилканың гуiлдеген үнi де, жастардың самбырлаған дауыстары да қырман басынан естiледi. Айнала алтын таулар.
Өкініш
Ағайым аяқ астынан ауырып, қаладағы ауруханада жатқанына көп болды. Бiрде қолым бос кезiнде көңiлiн сұрағалы бардым.
Шалабай
Шалабай бала кезiнен ұяң едi. Екi сөздiң басын құрастыра алмай, жоқ нәрседен қысыла беретiн. Аздап мұрнынан сөйлейтiн әдетi де бар болатын. Бойы сорайып, жасы отызға жақындап, мұрты тебiндеп қалса да,
Әженің әжімі
Кiшкене Саян әжесiнiң мойнына асылып отырып, оның маңдайындағы жол-жол болған әжiмдерiн көрiп қалды.
Мақтау қағазы
Бертай биыл төртiншi класқа көшкен едi. Алғашқы үш класта өте жақсы оқығаны үшiн оған жылдың аяғында мақтау грамотасын берген болатын.
Филиппок
Көктем туатын кез болды. Бiрақ қар қалың түскендiктен, 1954-iншi жылдың қысында даланы басып қалған ақ қардың ери қоятын түрi көрiнбедi.
Бес сом
Алғашқы сабақта Әлиасқар ағай Толашты тақтаға шығарып, әрiптердi жаз дегенде, бұл оларды әдемiлеп жазып, әрқайсысын жақсылап оқып бердi.
Пеш
1954 жылдың қысы қатты болды. Боран аспаннан борап, жерден суырып тұрды. Терiскейден соққан жынды жел жерге түскен жас қарды суырып, көкке шығарып, құйын қылып жiбередi.
Алғашқы сабақ
— Тұр тез. Үшкiлге баратын уағын болып қалды, — дедi ұйықтап жатқан Толашты шешесi иығынан жұлқылап. Ол кеше көпке дейiн ойнап, кеш жатқан едi.